De historie van de straten tussen Maasstraat en Scheldestraat
Historie van de buurt van Maas tot Schelde in de Rivierenbuurt
Tussen Maas en schelde lopen de Deurloostraat, de Geulstraat, de Geleenstraat en de Nierstraat, en dwars erop lopen de Diezestraat, Dintelstraat, Dongestraat, Zoomstraat en Molenbeekstraat. Dit blokje straten ligt in het hart van de Rivierenbuurt van Amsterdam-Zuid. En ze maken maakt deel uit van het beroemde Plan Zuid van H.P. Berlage. In deze straten is goed te zien hoe in onze buurt architectuur, onderwijs, wonen en het dagelijks leven al bijna een eeuw samenkomen. Zie op de foto hierboven hoe het rechterblok van de Geulstraat grenzend aan de Maasstraat nog ontbreekt in 1929.
Ligging en structuur van de buurt
De Geulstraat en Geleenstraat , geflankeerd door de Nierstraat en Deurloostraat, lopen als 4 centrale assen tussen twee levendige pleinen: van het groene plein aan de Maasstraat tot aan het Scheldeplein bij de Scheldestraat, waar de stad destijds eindigde en je nu uitzicht hebt op het Europaplein en de RAI.
De buurt in aanbouw: 1931
Heiwerkzaamheden in het bouwblok tussen Geulstraat (voorgrond) en Geleenstraat (rechts). Links in de verte de Maasstraat (alle foto's op deze pagina's: Collectie Stadsarchief Amsterdam)
Het Scheldeplein hier op de foto in 1958 was ooit het einde van de stad; daarachter lagen de weilanden met boerderijen en drassige grond. In 1960 werd de grond bouwrijp gemaakt voor de bouw van de RAI.
Plan Zuid en de Amsterdamse School
Plan Zuid, waar het blokje straten van Maas tot Schelde onderdeel van uitmaakt, is ontworpen door architect en stedenbouwkundige H.P. Berlage. Het plan werd in 1917 goedgekeurd en vanaf de jaren twintig uitgevoerd. Kenmerken van de Amsterdamse School stijl, waar Berlage de belangrijkste vertegenwoordiger van was, zijn de rechte straten, de ruime pleinen en lange bouwblokken.
Bij alle gebouwen en woonhuizen is de baksteenarchitectuur terug te zien, met expressieve vormen en zorgvuldige details, waaronder gebeeldhouwde hoekstenen op gevels. Veel woningen dateren van rond 1928 en werden gebouwd door woningbouwverenigingen voor de groeiende middenklasse.
Een buurt met veel scholen
Onderwijs speelde -en speelt- een grote rol in de wijk Ook nu nog zijn in de pauzes tijdens schooldagen de straten vol met scholieren. Midden in de wijk, aan de Geulstraat straat liggen drie schoolgebouwen. Destijds waren dat de Zuiderschool (een Christelijke Lagere School, nu tijdelijk in gebruik door HLZ), de Dongeschool (net als nu een lagere school), de MTS Donge (die met haar zijvleugel grensde aan de Geulstraat en nu in eveneens in gebruik is bij het HLZ) en de Gereformeerde Kweekschool (op de hoek van de Dintelstraat), die met een zijvleugel eveneens aan de Geulstraat verbonden was. Later kwam hier Het Amsterdams Grafisch Lyceum en nu zit er het MediaCollege
Schoolgebouwen door de jaren heen
De buurt werd gezien als een echt onderwijskwartier.
Buurtleven en middenstand
Naast wonen en onderwijs waren er ook winkels in de straten tussen Maas en Schelde. Ze zorgden samen met de scholen voor een actief buurtleven. In de straat en directe omgeving waren onder andere een melkboer, bakker, schoenmaker, kruidenier en een fietsenstalling. Veel winkeliers woonden boven of achter hun zaak, wat zorgde voor een hechte buurtgemeenschap.
De oorlogsjaren
De oorlog had grote gevolgen voor de Rivierenbuurt en liet in onze buurt diepe sporen na. Schoolgebouwen werden tijdelijk in gebruik genomen door Duitse militairen en rond de Geulstraat, Dintelstraat en Geleenstraat werd wachtgelopen door Duitse militairen. In de straten zijn diverse razzia's gehouden en joodse bewoners opgepakt, die nooit meer terugkwamen.
De jaren zestig en zeventig
Vanaf de jaren zestig en zeventig veranderde de wijk. Door toenemend autobezit en drukkere straten vertrokken veel bewoners naar de nieuwe groeikernen in Noordholland en Flevoland. Toch bleef de buurt een gewilde woonlocatie, vooral ook door de relatief grote woningen en de redelijke staat van onderhoud, in vergelijking met bijv. De Pijp of de Dapperbuurt. Terwijl winkels en scholen vertrokken, kwamen er nieuwe functies, zoals het Boerhaave Medisch Centrum en het MediaCollege. De gebouwen kregen een nieuwe rol, terwijl het historische karakter behouden bleef.
De buurt vandaag
Vandaag is onze wijk een actieve woon- en schoolplek waar oude en nieuwe bewoners zich thuis voelen. Buurtbewoners groeten elkaar en houden rekening met elkaar. De afgelopen jaren zijn veel panden opgeknapt en op schooldagen en bij drukte in de RAI wordt aandacht besteed aan veilige straten door het plaatsen van paaltjes. De prachtige architectuur (kijk eens omhoog, langs de zichtlijnen van de straten of op de hoeken naar de uitbouwsels en vormen van de daken), maar ook de nabijheid van scholen, en de horeca en winkels aan beide uiteinden van de straat waardoor rust en drukte zich afwisselen, geven onze buurt haar kenmerkende sfeer.
Deel jouw verhaal over onze buurt tussen Schelde en Maas
Woon je in onze wijk of heb je hier gewoond? We zoeken herinneringen, foto's en verhalen over de straten in de buurt. We horen graag van je!